Prinsjesdag 2026: aanpassing box 2 bij vererving en excessief lenen

Op Prinsjesdag heeft het kabinet een wijziging voorgesteld voor situaties waarin een aandeelhouder veel geld heeft geleend van zijn eigen B.V. en vervolgens overlijdt. Als erfgenamen zowel de aandelen als een schuld aan de B.V. erven, kunnen twee regelingen in box 2 op een onbedoelde manier samenkomen. Het kabinet wil dit vanaf 1 januari 2027 aanpassen. De kan met name relevant zijn voor ondernemers en familiebedrijven waarbij de aandeelhouder geld van de eigen B.V. heeft geleend, bijvoorbeeld voor privévastgoed, beleggingen of andere investeringen.

Excessief lenen bij de eigen B.V.

Een aandeelhouder mag geld lenen van een B.V. waarin hij een aanmerkelijk belang heeft. Daarvan is meestal sprake als iemand minimaal 5% van de aandelen in een B.V. bezit. Voor deze leningen geldt in box 2 een grens. Heeft een aandeelhouder samen met zijn fiscale partner meer dan € 500.000 aan relevante schulden bij B.V.’s waarin hij een aanmerkelijk belang heeft, dan wordt het bedrag boven deze grens belast in box 2. Voor bepaalde leningen voor de eigen woning geldt een uitzondering.

In 2026 bedraagt de box 2-heffing 24,5% over de eerste € 68.843 aan belastbaar box 2-inkomen en 31% over het meerdere. Voor fiscale partners samen oplopen tot maximaal € 137.686. Nadat over de bovenmatige schuld belasting is betaald, wordt de grens voor excessief lenen verhoogd. Zo voorkomt de wet dat hetzelfde bedrag in een volgend jaar opnieuw wordt belast.

Voorbeeld – excessief lenen
Een aandeelhouder heeft € 800.000 geleend van zijn B.V. De grens voor excessief lenen bedraagt € 500.000. Hierdoor wordt € 300.000 als inkomen in box 2 belast. Uitgaande van de tarieven van 2026 en zonder rekening te houden met een fiscale partner, ander box 2-inkomen of verrekenbare verliezen, bedraagt de belasting ongeveer € 88.500.

Na de heffing stijgt de persoonlijke grens naar € 800.000. Als de schuld gelijk blijft, wordt de € 300.000 in het volgende jaar niet opnieuw belast.

De box 2-heffing bij overlijden

Als een aandeelhouder overlijdt, gaan zijn aandelen over op de erfgenamen. Ook een schuld aan de B.V. kan onderdeel zijn van de nalatenschap en overgaan op de erfgenamen. Zij kunnen daardoor na het overlijden zowel aandeelhouder van de B.V. worden als een schuld aan diezelfde B.V. hebben.

Voor de inkomstenbelasting geldt de overgang van de aandelen als een vervreemding. Daardoor kan box 2-belasting verschuldigd zijn. Voor ondernemingsvermogen kan onder voorwaarden een doorschuifregeling gelden, waardoor geen of minder belasting betaald hoeft te worden.

Is bij het overlijden wel box 2-belasting verschuldigd, dan kunnen de erfgenamen onder voorwaarden gebruikmaken van een bijzondere regeling voor een vererfd aanmerkelijk belang. Indien de B.V. binnen 24 maanden na het overlijden dividend uitkeert, dan hoeft over deze dividenduitkering niet box 2-belasting te worden betaald. Dit geldt maximaal voor het bedrag dat bij het overlijden al in box 2 is belast.

De belastingclaim verdwijnt niet. De fiscale verkrijgingsprijs van de geërfde aandelen wordt met hetzelfde bedrag verlaagd, waardoor op een later moment alsnog box 2-belasting verschuldigd is (bijvoorbeeld bij verkoop of overlijden).

Voorbeeld – box 2-heffing bij overlijden
Een aandeelhouder overlijdt. De aandelen hebben op dat moment een waarde in het economische verkeer (WEV) van € 500.000. De fiscale verkrijgingsprijs van de aandelen bedraagt € 300.000. De doorschuifregeling wordt niet toegepast. Hierdoor bedraagt de belastbare winst in box 2 bij het overlijden € 200.000.

Keert de B.V. vervolgens binnen 24 maanden € 200.000 dividend uit aan de erfgenaam, dan kan onder voorwaarden de regeling voor het vererfde aanmerkelijk belang worden toegepast. Over dit dividend hoeft dan niet direct opnieuw box 2-belasting te worden betaald.

De belastingclaim verdwijnt dus niet. Door de dividenduitkering daalt de verkrijgingsprijs van de erfgenaam van € 500.000 naar € 300.000. Bij een latere verkoop van de aandelen kan daardoor een hogere box 2-winst ontstaan.

De reden voor de wetswijziging

Bij overlijden kunnen de regeling voor excessief lenen en de regeling voor een vererfd aanmerkelijk belang samenkomen.
Onder de huidige wet kan een erfgenaam de regeling voor een vererfd aanmerkelijk belang mogelijk ook toepassen op box 2-inkomen dat ontstaat door een bovenmatige schuld aan de B.V. Volgens het kabinet is dit niet de bedoeling.

Deze samenloop kan bovendien nadelig uitpakken. Bij toepassing van de regeling wordt de fiscale verkrijgingsprijs van de aandelen verlaagd, terwijl de grens voor excessief lenen niet wordt verhoogd. Blijft de bovenmatige schuld bestaan, dan kan dezelfde schuld daardoor een jaar later opnieuw tot box 2-heffing leiden.
Het kabinet wil voorkomen dat op deze manier twee keer belasting wordt geheven over dezelfde bovenmatige schuld.

De wijziging vanaf 2027

Vanaf 1 januari 2027 kan de regeling voor een vererfd aanmerkelijk belang niet meer worden toegepast op box 2-inkomen dat ontstaat door excessief lenen. Erft iemand aandelen in een B.V. en neemt hij daarbij ook een schuld van € 800.000 aan die B.V. over, dan bedraagt de bovenmatige schuld € 300.000 bij een grens van € 500.000. Over dit bedrag gelden voortaan de normale regels voor excessief lenen. De regeling voor het vererfde aanmerkelijk belang kan hiervoor niet meer worden gebruikt.
Voor een daadwerkelijke dividenduitkering verandert dit niet. Als de B.V. na het overlijden dividend uitkeert, kan de regeling voor een vererfd aanmerkelijk belang onder voorwaarden nog steeds worden toegepast.

Relevantie voor ondernemers in de bouw en het vastgoed

De maatregel is vooral relevant voor aandeelhouders die naast hun aandelen een omvangrijke schuld aan de eigen B.V. hebben. Dit kan bijvoorbeeld spelen als vanuit de B.V. privévastgoed, beleggingen of andere investeringen zijn gefinancierd. Bij het plannen van een bedrijfsopvolging of nalatenschap is het daarom belangrijk om niet alleen naar de waarde van de aandelen te kijken, maar ook naar de schuldpositie van de aandeelhouder tegenover de B.V. Het wetsvoorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027.