Door: Redouan Ameziane, belastingadviseur bij Scab
De bouwsector draait op vakmanschap, ervaring en mensen die elke dag het verschil maken. Tegelijkertijd merken wij dat veel eigenaren van bouwbedrijven tegen dezelfde vraag aanlopen: hoe houden we goede mensen vast en hoe zorgen we dat zij zich écht verbonden voelen met het bedrijf? Werknemersparticipatie kan daarbij een krachtig instrument zijn, mits het goed wordt ingericht en aansluit bij de praktijk van jouw onderneming.
Werknemersparticipatie kan in de bouw op verschillende manieren worden vormgegeven. In de praktijk zien wij met name de volgende vormen:
- winstdeling of resultaatgerelateerde bonussen;
- participatie via aandelen of certificaten van aandelen;
- een economisch belang zonder zeggenschap;
- werknemersparticipatie als opstap naar bedrijfsopvolging.
Welke vorm passend is, verschilt per bouwbedrijf en per fase waarin de onderneming zich bevindt. Er bestaat geen standaardoplossing. Wat wél geldt, is dat werknemersparticipatie steeds vaker wordt ingezet om betrokkenheid te vergroten en de continuïteit van het bedrijf te versterken.
Meedelen in resultaat: eenvoudig en herkenbaar
De meest toegankelijke vorm van werknemersparticipatie is het laten meedelen in het resultaat. Denk aan een winstdelingsregeling of een bonus die afhankelijk is van het bedrijfsresultaat of het succes van een project. Deze vorm past goed bij de projectmatige manier van werken in de bouw en is relatief eenvoudig te implementeren.
Het effect is vaak direct zichtbaar. Medewerkers ervaren een duidelijke koppeling tussen hun inzet en het succes van het bedrijf. Tegelijkertijd blijft de zeggenschap volledig bij jou als ondernemer. Een aandachtspunt is wel dat deze vorm vooral financieel prikkelt en minder gericht is op langetermijnbinding. In jaren waarin het resultaat tegenvalt, valt ook de extra beloning weg.
Aandelen of certificaten: echte betrokkenheid, meer impact
Een stap verder gaat het toekennen van aandelen of certificaten van aandelen. Werknemers worden dan, al dan niet via een stichting administratiekantoor, mede-eigenaar van het bedrijf. Deze vorm van participatie zorgt vaak voor een sterk gevoel van betrokkenheid. Medewerkers kijken anders naar kosten, risico’s en kwaliteit wanneer zij zelf een belang hebben in de onderneming.
Voor jou als eigenaar vraagt dit wel om extra keuzes. Je moet nadenken over zeggenschap, informatievoorziening en exit-scenario’s. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als een werknemer vertrekt, arbeidsongeschikt raakt of met pensioen gaat? Juist in de bouwsector, waar loopbanen niet altijd rechtlijnig verlopen, is dit een vraag die zich in de praktijk vaak aandient. Duidelijke afspraken aan de voorkant voorkomen dat een goedbedoelde participatie later tot onduidelijkheid of spanningen leidt.
Economisch belang zonder zeggenschap
In de praktijk zien wij ook regelmatig een tussenvorm: werknemers krijgen wel een economisch belang, maar geen stemrecht. Zij delen mee in winst en waardestijging, terwijl jij als ondernemer de volledige zeggenschap behoudt. Dit kan een goede oplossing zijn als je betrokkenheid wilt creëren zonder de governance van het bedrijf ingewikkeld te maken.
Ook hier geldt dat heldere afspraken essentieel zijn. Denk aan de waardering van het belang en het moment van uitkering. Juist omdat deze afspraken vaak voor langere tijd gelden, is zorgvuldige vastlegging belangrijk.
Participatie als onderdeel van bedrijfsopvolging
Voor veel bouwbedrijven speelt werknemersparticipatie ook een rol bij bedrijfsopvolging. Er is geen opvolger binnen de familie, maar wel één of meerdere sleutelmedewerkers die het bedrijf op termijn zouden kunnen voortzetten. In dat geval kan participatie een groeipad vormen richting mede-eigenaarschap.
Wij zien dat dit goed kan werken, mits de verwachtingen realistisch zijn. Niet iedere goede uitvoerder of projectleider is automatisch ondernemer. Door participatie stapsgewijs op te bouwen, ontstaat ruimte om te groeien in verantwoordelijkheid en om te beoordelen of iemand de ondernemersrol daadwerkelijk aankan.
Geen standaardoplossing
Werknemersparticipatie is geen doel op zich, maar een middel. Wat bij het ene bouwbedrijf leidt tot extra betrokkenheid en loyaliteit, kan bij een ander juist tot complexiteit of onrust leiden. Daarom is maatwerk essentieel.
Wij adviseren om verder te kijken dan alleen de juridische of fiscale vorm. Sta stil bij de cultuur van je bedrijf, de samenstelling van je team en je plannen voor de toekomst. En stel jezelf de vraag: wat willen wij hiermee bereiken, vandaag én over tien jaar?
Een goed ingerichte werknemersparticipatie kan uitgroeien tot een stevig fundament onder je onderneming. Niet omdat medewerkers “mee mogen doen”, maar omdat je samen bouwt aan hetzelfde bedrijf.
Meer weten? Scab helpt!
Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel? Neem dan contact op met Redouan Ameziane, belastingadviseur bij Scab. Bel 013-583 6734 of stuur een mailtje naar rameziane@scabadvies.nl. We helpen je graag verder.